AC (جریان متناوب)
جریانی که جهت آن ثانیهای ۵۰ بار تغییر میکند (در ایران).
- مثال: پریز برق خانه (۲۲۰ ولت)
- فرکانس ایران: ۵۰ هرتز
- جهت: ~ →
DC (جریان مستقیم)
جریانی که جهت آن همیشه ثابت است.
- مثال: باتری موبایل (۳.۷ ولت)
- نماد: ⎓ یا ———
- جهت: ← (همیشه از مثبت به منفی)
تفاوت کلیدی در نمودار
DC: ———————— (صاف)
AC: ~~~~~~~ (موجی)مقایسه AC و DC
| ویژگی | DC | AC |
|---|---|---|
| جهت جریان | ثابت | متناوب (تغییر جهت) |
| منبع | باتری، پنل خورشیدی | نیروگاه، ژنراتور |
| ولتاژ معمول | ۱.۵V تا ۴۸V | ۲۲۰V (خانگی) |
| انتقال | مسافت کوتاه | مسافت طولانی |
| تبدیل ولتاژ | سخت (مبدل DC-DC) | آسان (ترانسفورماتور) |
| خطر | سوختگی | شوک قلبی (خطرناکتر) |
چرا AC برای انتقال بهتر است؟
۱. با ترانسفورماتور میتوان ولتاژ را بالا برد
۲. تلفات کمتر در خطوط انتقال
۳. قطع کردن در مواقع اتصال کوتاه آسانتر است
مثال: نیروگاه → ۲۰,۰۰۰V → ترانسفورماتور → ۴۰۰,۰۰۰V → انتقال → شهر → ۲۰,۰۰۰V → محله → ۴۰۰V → خانه → ۲۲۰V
چرا بعضی وسایل DC میخواهند؟
- الکترونیک (موبایل، لپتاپ) به DC نیاز دارند
- باتریها فقط DC ذخیره میکنند
- موتورهای DC کنترل سرعت آسانتر دارند
تبدیل AC به DC (یکسوسازی)
شارژر موبایل کارش این است:
برق AC 220V → ترانس → یکسوساز → فیلتر → برق DC 5Vمثالهای واقعی
AC در زندگی:
- یخچال، کولر، ماشین لباسشویی
- لامپهای رشتهای و مهتابی
- پریزهای دیواری
DC در زندگی:
- موبایل، تبلت، لپتاپ
- چراغ قوه، اسباببازی
- خودروهای الکتریکی
- سیستمهای خورشیدی
کدام خطرناکتر است؟
DC:
- سوختگی عمقی
- چسبندگی (رها کردن سخت)
AC (خطرناکتر):
- انقباض عضلات (رها کردن غیرارادی)
- فیبریلاسیون بطنی (ایست قلبی)
- فرکانس ۵۰-۶۰ هرتز خطرناکترین محدوده است
ولتاژ خطرناک: از ۵۰ ولت به بالا (هم AC هم DC)
کاربردهای تخصصی
DC در پزشکی:
- شوک قلبی (دفیبریلاتور) → DC پالسی
- الکتروشوک درمانی → DC
AC در صنعت:
- موتورهای القایی سهفاز
- کورههای القایی
- ترانسفورماتورها
آمار جهانی
- ۹۰٪ انرژی الکتریکی مصرفی جهان AC است
- ۱۰۰٪ شبکههای انتقال AC هستند
- اما ۸۰٪ مصرف نهایی به DC تبدیل میشود!
آینده: جنگ AC/DC ادامه دارد!
مزیتهای جدید DC:
- تلفات کمتر در کابلهای زیردریایی
- یکپارچهسازی با انرژی خورشیدی
- مراکز داده (سرورها DC مصرف میکنند)
فناوری HVDC:
انتقال فشار قوی DC برای مسافتهای بسیار طولانی
نکته جالب: جنگ تاریخی
توماس ادیسون (طرفدار DC):
- ایمنتر
- برای نورپردازی نیویورک
نیکولا تسلا (طرفدار AC):
- انتقال تا کیلومترها
- با ترانسفورماتور ولتاژ قابل تغییر است
برنده: AC (به خاطر قابلیت انتقال)
سوالات متداول
۱. چرا فرکانس برق ایران ۵۰ هرتز است؟
- استاندارد اروپایی
- بیشتر کشورها ۵۰ یا ۶۰ هرتز
۲. چرا بعضی کشورها ۶۰ هرتز دارند؟
- آمریکا، کانادا، ژاپن
- دلایل تاریخی
۳. کدام برای انسان خطرناکتر است؟
- AC در فرکانس ۵۰-۶۰ هرتز
- اما هر دو در ولتاژ بالا خطرناکند
۴. آیا میتوان AC را به DC تبدیل کرد؟
- بله، با یکسوساز
- همه شارژرها این کار را میکنند
۵. آیا میتوان DC را به AC تبدیل کرد؟
- بله، با اینورتر
- در سیستمهای خورشیدی استفاده میشود
نتیجهگیری
| اگر نیاز داری… | انتخاب کن |
|---|---|
| انتقال مسافت طولانی | AC |
| منبع قابل حمل | DC |
| الکترونیک و دیجیتال | DC |
| موتورهای صنعتی | AC |
| سیستم خورشیدی | DC (ذخیره) → اینورتر → AC |
امروز: AC حاکم است
فردا: شاید ترکیب AC/DC هوشمند
نویسنده: علیرضا برین
سطح: مبتدی
زمان مطالعه: ۸ دقیقه
آخرین بهروزرسانی: 1404/10/15